زندگینامه آنتوان دو سنت اگزوپری؛ خالق شازده کوچولو، خلبانی پرواز و معمای ناپدید شدن - بانو هما

شازده کوچولو با ترجمه به بیش از 500 زبان و گویش زنده دنیا، پس از متون مذهبی، پرترجمه ترین کتاب تاریخ بشر به شمار می رود. اگزوپری هوانوردی پیشگام بود که در دوران طلایی پست هوایی، بر فراز صحرای بزرگ آفریقا و رشته کوه های خشن آند در آمریکای جنوبی پرواز می کرد. به گزارش دانشنامه معتبر Britannica، نوشته های او نه صرفاً سفرنامه های هوانوردی، بلکه کاوشی عرفانی و انسانی در مفهوم دوستی، مسئولیت، وفاداری و تماشا حقیقت با چشم دل است.

گاه شمار زندگی آنتوان دو سنت اگزوپری از لیون تا ناپدید شدن در دریا

در جدول زیر، مهم ترین ایستگاه ها، حوادث پروازی و تاریخچه انتشار شاهکارهای سنت اگزوپری خلاصه شده است:

کودکی اشرافی، حسرت پدر و نخستین بال گگرددن ها

آنتوان ماری ژان-باپتیست روژه دو سنت اگزوپری در 29 ژوئن 1900 در لیون متولد شد. خانواده او از اشراف کهن کاتولیک فرانسه بودند. با این حال، مرگ زودهنگام پدرش بار سنگین سرپرستی 5 فرزند را بر دوش مادرش، ماری دو فونسکولومب، نهاد. مادر آنتوان زنی اهل ادب و نقاشی بود که فضایی پر از شعر، قصه و خیال در کاخ سنت موریس برای فرزندانش پدید آورد.

آنتوان خردسال به علت موهای روشن و چشمان کنجکاوش شاه آفتاب نامیده می شد. او در 12 سالگی برای نخستین بار با یک هواپیمای دوباله بر فراز دشت های فرانسه به پرواز عایدی؛ لحظه ای جادویی که مسیر سرنوشت او را برای همواره پیوندخورده با آسمان ساخت.

سال های حماسی آئروپوستال و سقوط مرگبار در صحرای لیبی

در دهه 1920، هوانوردی تجارتی فوق العاده پرخطر و شجاعانه بود. کابین های باز، فقدان رادار، نقشه های ناقص و نقص فنی مداوم موتورها، هر پرواز را به بازی با مرگ بدل می کرد. اگزوپری به عنوان خلبان خطوط پستی فرانسه-آفریقا در پایگاه کیپ جوبی در صحرای غربی مراکش خدمت می کرد. او بارها جان خلبانان سقوط نموده را از دست قبایل متخاصم صحرانشین نجات داد و بابت شجاعت و میانجی گری های صلح جویانه اش نشان لژیون دونور دریافت کرد.

در دسامبر 1935، اگزوپری به همراه مکانیک پروازش، آندره پره وو، کوشش کرد رکورد سرعت پرواز پاریس به سایگون را بشکند. اما هواپیمای کودرون سیمون آن ها در شب تاریک در قلب برهوت صحرای لیبی سقوط کرد. آن دو به مدت 4 روز بدون آب و با توشه ای ناچیز زیر آفتاب سوزان صحرا با سراب و مرگ دست وپنجه نرم کردند، تا اینکه در آستانه مرگ بر اثر خشکی مفرط بدن، به وسیله یک بادیه نشین عرب نجات یافتند. این سقوط و رهایی از کام مرگ، به هسته اصلی روایت کتاب زمین انسان ها و صحنه شروعین دیدار با شازده کوچولو تبدیل شد.

خلق شازده کوچولو؛ مانیفست ابدی عشق، پاکی و اهلی کردن

در سال 1940، پس از اشغال فرانسه به وسیله ارتش نازی، اگزوپری به ایالات متحده مهاجرت کرد. در دوران اقامت در نیویورک، در حالی که از بیماری جسمی و اندوه ویرانی وطنش رنج می برد، شروع به نوشتن و نقاشی داستانی کرد که در ظاهر برای بچه ها اما در باطن برای قلب های بیدار بزرگسالان بود: شازده کوچولو.

داستان با فرود اضطراری یک خلبان در صحرای بزرگ شروع می گردد که ناگهان با پسربچه ای زرین مو روبرو می گردد که از اخترک دوردست B-612 آمده است. نمادهای بی نظیر داستان، از گل سرخ مغرور اما معصوم (که نمادی از همسرش کونسوئلو بود)، بائوباب های مخرب، روباه دانا و مار رازآلود، عمیق ترین مفاهیم روانشناسی و اخلاقی را آموزش می دهند:

ترفند طلایی: پیغام جاودانه روباه به شازده کوچولو

آنچه اصل است از دیده پنهان است؛ فقط با چشم دل می توان خوب دید. تو برای همواره مسئول آن چیزی هستی که اهلی نموده ای؛ تو مسئول گل سرخ خودت هستی. این کلمات کوتاه اگزوپری مرزهای ادبیات دنیا را درنوردید و به یکی از گرانبهاترین میراث های فلسفه اگزیستانسیالیسم مثبت گرا بدل گشت.

مقایسه دیدگاه فلسفی اگزوپری با لئو تولستوی و آنتوان چخوف

اگزوپری بر خلاف بسیاری از هم عصرانش، تکنولوژی و هواپیما را ابزاری برای انزوای بشر نمی دانست، بلکه آن را پلی برای پیوند روح انسان ها با یکدیگر و با سیاره زمین قلمداد می کرد. جدول زیر مقایسه ای میان دنیا بینی اگزوپری با قله های ادبیات دنیا ارائه می دهد:

بیشتر بدانید: تضاد اگزوپری با پوچ گرایی و تنهایی کافکایی

در حالی که نویسندگان اگزیستانسیالیست نومید همچون آنچه در زندگینامه فرانتس کافکا مشهود است، انسان را در چرخ دنده های بوروکراسی و پوچی گرفتار می تماشاد، اگزوپری پیوسته مبلغ کنشگری، شجاعت و فداکاری بود. او معتقد بود ارزش هر فرد به مقدار فداکاری او برای دیگران و پیوندهای انسانی او سنجیده می گردد.

معمای ناپدید شدن در دریای مدیترانه و کشف دستبند نقره ای

در بهار 1944، اگزوپری با وجود عبور از سن مجاز خلبانی جنگی (44 سالگی) و داشتن شکستگی های متعدد ناشی از سوانح گذشته، با اصرار فراوان به اسکادران شناسایی نیروهای آزاد فرانسه پیوست. در 31 ژوئیه 1944، او با یک جنگنده غیرمسلح لاکهید P-38 لایتنینگ از جزیره کرس به پرواز عایدی تا مواضع آلمانی ها در جنوب فرانسه را عکس برداری کند. او هرگز بازنگشت و هیچ اثری از سقوط پیدا نشد.

این ناپدید شدن 54 سال تمام به عنوان یکی از بزرگ ترین معماهای قرن بیستم باقی ماند. انتها در سال 1998، یک صیاد فرانسوی در تور ماهیگیری خود در نزدیکی سواحل مارسی، یک دستبند نقره ای اکسیدشده پیدا کرد که روی آن نام Antoine de Saint-Exupery و همسرش Consuelo حک شده بود. در سال 2000 نیز بقایای لاشه هواپیمای لایتنینگ او در عمق 70 متری آب های مدیترانه کشف و هویت آن تأیید شد.

نکته مهم: اعتراف خلبان آلمانی پس از نیم قرن

در سال 2008، هورست ریپرت، خلبان حرفه ای نیروی هوایی آلمان (لوفت وافه)، فاش کرد که در آن روز یک فروند لایتنینگ فرانسوی را بر فراز دریا سرنگون نموده است. او با حسرتی عمیق گفت: من عاشق کتاب های سنت اگزوپری بودم؛ اگر می دانستم او پشت فرمان آن پرنده نشسته است، هرگز شلیک نمی کردم.

پرسش های متداول درباره زندگی و آثار آنتوان دو سنت اگزوپری

چرا شازده کوچولو برای تمام گروه های سنی خواندنی است؟

زیرا شازده کوچولو دارای لایه های چندگانه است. بچه ها از داستان فانتزی و مسافرت به سیارک ها لذت می برند، اما بزرگسالان نقد عمیق طمع پادشاهان، بیهودگی حسابگران، اعتیاد به پوچی و فراموش کردن انسانیت را در آن درک می نمایند.

کتاب زمین انسان ها چه افتخاراتی کسب کرد؟

این اثر جایزه بزرگ رمان آموزشگاه فرانسه و جایزه ملی کتاب آمریکا را از آن خود کرد و به عنوان یکی از بهترین متون حماسی و فلسفی قرن بیستم شناخته می گردد.

آیا نقاشی های شازده کوچولو کار خود نویسنده است؟

بله؛ نقاشی های معصومانه آبرنگ شازده کوچولو، روباه، مار بوآ و گوسفند درون جعبه، همگی به وسیله خودِ اگزوپری تصویرگری شده و بخش تفکیک ناپذیر کتاب هستند.

نکات پایانی و جمع بندی کاربردی

زندگینامه آنتوان دو سنت اگزوپری درس بزرگی از شجاعت زیستن، نگاه عمیق به هستی و فداکاری در راه آرمان های انسانی است. او همان طور که شازده کوچولو پوست خاکی خود را بر زمین نهاد و به ستاره اش بازگشت، در اوج آبی آسمان ها محو شد؛ اما چراغ مهر، صداقت و عشقی که در دنیا افروخت، تا ابد در قلب میلیون ها انسان تپنده خواهد ماند.